Hơn 6 giờ tối, chiều thứ 7 cuối tuần, như thường lệ mình không đi làm cũng không ở nhà mà ngồi ở quán cafe. Tháng 10 – đang ở độ “thu” chín, mình nghĩ vậy. Mới 6 giờ, trời đã tối sẩm, cảm giác ngày dẫn trôi nhanh hơn. Từ trong quán cafe sách, mình mê mẩn ngắm nhìn ánh đèn đường, hàng cây rọi chiếu vào cửa kính đan xen với xe máy, người đi bộ trên đường và không nghĩ gì cả. 

Quán cafe sách đang vãn dần. Cuối tuần mà, có ai mà ngồi lì ở quán cafe như mình đâu ^.^

Mình mất cảm hứng viết lách – một trạng thái “hời hợt” không muốn viết. Và để thúc đẩy tìm lại cảm hứng viết ngay lúc này thì mình viết về “cảm hứng viết lách”. 

Mình nghĩ đã là người viết lách, khi mới bắt đầu viết hay đã viết nhiều năm thì “mất cảm hứng” giống như ốm vặt – 1 căn bệnh nhẹ và tạm thời, có khả năng tự khỏi mà không cần điều trị, nhưng cũng có khả năng khiến chúng mình “thẫn thờ” không thể làm gì. 

Nhưng mà cảm hứng là gì nhỉ? Rõ ràng mình cảm nhận được rõ trạng thái của mình khi làm việc, viết lách tràn đầy cảm hứng và khi hoàn toàn không có cảm hứng. 

• Mình: Chat GPT ơi, cảm hứng là gì thế? 

• Chat GPT trả lời: Cảm hứng là một trạng thái tinh thần khi một cá nhân cảm nhận được sự kích thích mạnh mẽ về cảm xúc hoặc ý tưởng, dẫn đến sự sáng tạo, hành động, hoặc thể hiện bản thân theo một cách tích cực và độc đáo. Khi có cảm hứng, con người thường cảm thấy tràn đầy năng lượng, tập trung cao độ, và có động lực mạnh mẽ để thực hiện một công việc nào đó, đặc biệt là trong các lĩnh vực nghệ thuật như viết lách, hội họa, âm nhạc hay thiết kế.

Câu trả lời của chat GPT khá thuyết phục và hợp lý ấy chứ. 

Từ điển tiếng Việt thì giải thích: “Cảm hứng là trạng thái tâm lý đặc biệt khi có cảm xúc và sự lôi cuốn mãnh liệt, tạo điều kiện để óc tưởng tượng, sáng tạo hoạt động có hiệu quả.”

Tóm lại thì cảm hứng có thể hiểu đơn giản, nhanh nhất là trạng thái cảm xúc. 

Khi bị mất cảm hứng, là khi cảm thấy trống rỗng không có cảm xúc để viết lách. Để tìm cảm hứng viết lách, có lẽ phải khơi nguồn cảm xúc đang ẩn nấp ở đâu đó, hoặc tự mình tạo ra cảm xúc mới mẻ, kích thích cho mình vậy. Hay là mình cứ viết ra những điều mình đang nghĩ biết đâu cảm hứng tự chảy về. 

Tìm cảm hứng viết lách ở đây… 

Trở lại câu hỏi, tìm cảm hứng viết lách ở đâu? Mình nghĩ có nhiều cách lắm, mỗi người sẽ có những cách riêng dựa trên thói quen, sở thích cá nhân, nhu cầu và điểm có thể chạm vào cảm xúc của từng người. 

Quan trọng nhất có lẽ vẫn là tìm ra điều gì sẽ gây ấn tượng mạnh mẽ với cảm xúc của chính mình. Ví dụ, đặt trong 1 hoàn cảnh cụ thể như, mình có 1 chủ đề cần phải viết, nhưng mình chẳng có chút cảm hứng nào để viết, nhưng mình hiểu rõ ràng rằng, mình cần hoàn thành bài viết này trong ngày hôm nay. 

Ngay khi nhận thức được “Thôi, đen rồi, tự nhiên bị mất cảm hứng viết lách” thì mình phải quét radar ngay, tự hỏi chính mình, bây giờ mình muốn làm gì nào? Có website nào, hoạt động nào mình vốn yêu thích, hứng thú nhưng chưa có thời gian đọc hay làm không? Mình sẽ lần theo những tín hiệu đó mà tìm ra hoạt động giúp mình có cảm xúc, lấy cảm hứng ngay tại thời điểm đó. 

Và dưới đây là vài cách nho nhỏ giúp mình có chút cảm hứng viết lách. 

1. “Lấy độc trị độc” – Mất cảm hứng viết thì viết

Đôi khi mất cảm hứng viết vì chủ đề cần viết quá chán, quá “khoai” khiến mình chẳng có chút cảm xúc nào để bắt tay vào gõ lách cách. Và đề tài dễ nhất cho việc viết lách, chính là viết ra cảm xúc của mình, những điều mình đang nghĩ, những suy tư vẩn vơ. Đơn giản là bạn chỉ cần ngồi xuống rồi gõ ra tất cả suy nghĩ của mình. Mình mất cảm hứng viết lách và mình đang viết bài viết này. 

Kết quả là, càng viết càng muốn viết, càng viết càng thấy bản thân hăng say, gõ phím lấy gõ để – như thể không gõ nhanh thì cảm hứng trôi tuột mất. Giống như được đà, khi mình hoàn thành bài viết này, mình sẽ có hứng khởi, muốn viết cái đề tài chán ngấy kia. 

Mình từng đọc ở cuốn sách nào đó, 1 lời khuyên tương tự – với đại ý, khi cảm thấy không muốn làm gì, thì cứ hãy ngồi xuống đã, nịnh nọt bản thân, làm việc đó 5 phút thôi, chỉ 5 phút. Và, ôi thật bất ngờ, bạn có thể muốn làm nhiều hơn 5 phút, thậm chí là hoàn thành luôn công việc đó và làm cả những công việc khác nữa.  

Vậy nên, nếu đang mất cảm hứng thì viết lách thì thử ngồi xuống hay đứng cũng được :)), bạn hãy cứ viết ra vài từ/vài dòng nhé, biết đâu cảm hứng lại “ôm chầm” lấy bạn. 

2. Mất cảm hứng viết lách thì tìm hiểu về chủ đề luôn tò mò/hứng thú

Những chủ đề bạn tò mò, luôn muốn tìm hiểu là gì? Nếu bạn chưa từng đi “siêu thị tò mò” của chính mình thì thử đi nhé, nghĩ về những điều kích thích cảm xúc của mình và bỏ vào 1 giỏ hàng – ví dụ như người yêu cũ, idol, công nghệ trí tuệ nhân tạo, đời tư tác giả văn học… 

Tìm hiểu những điều có cảm xúc mãnh liệt với mình, phần nào đó giúp khơi gợi sự hứng thú với công việc đang làm, với viết lách. 

Với mình, mình có 1 danh sách những website/blog/chủ đề mình luôn muốn tìm hiểu nhiều hơn. Và mình cũng chủ ý “đề dành” danh sách đó như liều thuốc cho mỗi khi “ốm vặt” – mất cảm hứng viết lách. Một số chủ đề mình hứng thú: Tâm lý học, quản trị dự án, marketing, viết lách, một vài blog trên wordpress (nhiều blog hay chất lượng lắm nhé, nếu bạn thích đọc blog cá nhân thử tìm hiểu nhé), trang Medium, công nghệ/phần mềm, người yêu cũ (nhưng mình còn chưa có người yêu cũ ^^)… 

Tiện thể, mình vừa đọc mấy bài trên Medium về chủ đề viết lách, có câu này khá hay, truyền cảm hứng: “Viết lách trở nên thú vị hơn nhiều khi bạn tập trung vào sự phát triển của mình hơn là theo đuổi sự hoan hô, tán dương từ người khác.”

• 77 bài học rút ra từ 10 năm viết blog: Tiêu đề, kỹ năng viết, ý tưởng viết

3. Tìm kiếm cảm hứng từ những người viết khác

Bạn có thể tìm kiếm cảm hứng thông qua các bài viết, qua đọc sách của tác giả/người viết khác về cùng chủ đề bạn cần viết, hoặc khác chủ đề. 

Với mình, mình cho rằng đọc sách/bài viết chủ đề càng mới mẻ, càng lạ càng tạo cảm hứng – và cả sự mở mang. Tuy nhiên, để tránh sa đà, mất thời gian vào việc tìm cảm hứng, thay vì mục tiêu hoàn thành bài viết, thì nên đặt giới hạn thời gian cụ thể – chỉ được phép dành 30 phút đến 60 phút để đọc cuốn sách này, sau đó sẽ bắt đầu viết lách. 

4. Đọc lại các ghi chú, bản nháp hay bài viết trước đây của mình

Không chỉ khi mất cảm hứng và khi bí ý tưởng thì việc đọc lại các ghi chú tạp, bản nháp còn dở hay bài viết trước đây của mình cũng giúp khơi thông nguồn cảm hứng. 

Có vài công cụ mình thường xuyên dùng để ghi chú mọi ý tưởng nảy ra trong đầu, hay trích dẫn tâm đắc, ghi chú mọi lúc mọi nơi. Trên điện thoại, mình hay ghi chú vào Notes của Iphone, mạng xã hội Tumblr (lưu dưới dạng bản nháp). 

Trên máy tính, mình hãy ghi chú vào tiện ích Taskade trên Google Chrome. Tiện ích này thì cứ mở tab mới thì giao diện sẽ hiển thị mọi ghi chú/note/kế hoạch công việc của mình nên việc note lại những suy nghĩ hay thông tin mình vừa đọc lại khá nhanh, không mất thời gian để mở ứng dụng ghi chú mới. 

Tuy nhiên, kinh nghiệm của mình sau kha khá năm cóp nhặt ghi chú, kiến thức chỗ này chỗ kia là: Cần phải phân loại, thậm chí phân cấp các ý tưởng, ghi chú, bản nháp của mình, để lúc cần tìm lại thì tìm cho nhanh. Thời gian đầu, mình ghi chú mọi suy nghĩ, mọi thứ trên đời dưới dạng danh sách – kéo chuột mãi không hết Việc không hề phân loại, đánh dấu mức độ quan trọng hay phân cấp nội dung, khi tìm để đọc lại thì có thể sẽ mất cả buổi. 

…

Mùa thu, cuối tuần, thời tiết rõ đẹp, mất cảm hứng viết lách và kết quả trong 2 tiếng, mình hoàn thành bài viết này. Thật ra, lúc vào quán cafe, hoàn toàn chưa nghĩ ra mình sẽ ngồi viết về chủ đề gì – chỉ đặt mục tiêu mình cần viết gì đó, cuối cùng lại viết về “cảm hứng viết lách”. Mình hy vọng vài dòng vừa tâm sự, vừa chia sẻ trên của mình có thể phần nào truyền chút xíu cảm hứng viết, “ngứa bút” cho bạn khi bạn tụt mood viết. 

8:00 PM, quán cafe sách còn đâu đó dưới 10 người, vắng teo, chỉ còn tiếng nhạc không lời, tiếng mình gõ phím, tiếng xe cộ.