tản mạn về viết lách

Thỉnh thoảng, mình cũng có nhận được 1 vài lời khen “viết hay” từ bạn bè, đồng nghiệp hay từ các bạn theo dõi blog/mạng xã hội. Mình rất mừng và từ tận đáy lòng, mình luôn trân trọng những lời khen ấy. Nhưng phải nhìn nhận rằng, nhiều bài viết trên Blogvietlach thông điệp chưa đủ mạnh hay dẫn dắt chưa đủ khéo. Những chủ đề mình viết và mọi người khen hay phần lớn không phải là vấn đề xã hội “đao to búa lớn” hay viết dự thi này kia, mà hoàn toàn là từ quan sát cuộc sống, những chuyển động muôn màu muôn vẻ, từ thực tại và mình ghi lại bằng cảm xúc, trải nghiệm. Đôi khi, mình cũng chỉ là sự giãi bày – khi buồn, khi vui, khi thất vọng, khi thực sự muốn viết điều gì đó có ích, và đâu đó mình nhận được sự đồng cảm.

Và bài viết này cũng như vậy – chỉ là sự giãi bày tự do về việc tại sao mình viết và muốn viết tốt hơn. 

(Lưu ý nhỏ: Để tránh việc nội dung truyền tải & áp dụng không đúng trường hợp, tiếp nhận thông tin máy móc, hy vọng bạn là người đọc có chọn lựa, chắt lọc những luồng tin phù hợp với nhu cầu cá nhân. Hãy xem nội dung trên Blogvietlach.com mang tính chất tham khảo, đôi khi chỉ là hiểu biết & kinh nghiệm chủ quan của người viết, không mang tính học thuật. Và theo quan điểm của bạn, nếu nhận thấy bài viết nào trên trang chưa chính xác/chưa hợp lý/cần bổ sung, với tinh thần cầu tiến mình rất mong nhận được góp ý và phản hồi từ bạn, để từ đó cải thiện nội dung tốt hơn. Mình cảm ơn bạn đã ghé thăm blogvietlach.com.)

Viết dường như là cách duy nhất giúp mình cân bằng lại cảm xúc mà không tổn hại đến ai

Vì sao mình muốn viết. Lợi ích của viết lách

Nếu có ai đó hỏi mình, lợi ích của việc viết lách là gì? Hay vì sao mình nghĩ ai cũng nên viết lách thường xuyên? Điều đầu tiên mình nghĩ đến, nhờ viết lách mình có thể cân bằng lại cảm xúc khi cảm xúc đi sai quỹ đạo, làm dịu đi những cơn sóng bực bội cuộn trong lồng ngực, những mông lung trong lòng, lý trí hơn, góc nhìn mình đa chiều hơn. Và mình nghĩ, không chỉ mình, nhiều người viết, blogger cũng có cùng đánh giá như mình về lợi ích của việc viết.

Khi buồn, mình viết, khi chán chường mình cũng sẽ viết về cái sự chán ở hiện tại, khi thất vọng mình vẫn viết. Và khi vui mình cũng cố gắng viết lại những niềm vui khó diễn tả, cố gắng dùng chữ nghĩa để lưu giữ cảm xúc trong những khoảnh khắc nho nhỏ – cho dù rằng, tận hưởng niềm vui làm người ta dễ dàng quên đi việc nên lưu giữ.  

Giống như trò chuyện với chính mình, viết ra nỗi buồn, những điều trăn trở vừa là  giãi bày, vừa là cách để nhìn nhận lại bản thân và vấn đề đang gặp phải. Lúc cảm xúc đang bất ổn, chính quá trình ngồi xuống viết ra giúp cảm xúc từ từ lý trí hơn, để mình có thể trở về trạng thái cân bằng. Viết – 1 cách tự xoa dịu cảm xúc theo cách thầm lặng, đi vào sâu tâm hồn của chính mình. 

loi ich cua viet lach

Nhiều việc quá, không biết nên làm việc nào trước, việc nào sau thì cứ viết ra. Mình có 1 danh sách các công việc cần làm, “bùng nhùng” và không đủ khả năng, chỉ hình dung trong đầu là biết nên làm việc nào trước việc nào sau. 

Mình có thói quen, mở notepad, viết ra tất cả những công việc cần thực hiện trong ngày, trong tuần. Sau đó, ở mỗi công việc, mình phân tích nhanh và ghi chú lại, công việc này ảnh hưởng đến những ai, bộ phận nào, tác động tới mục tiêu chung thế nào? Quá trình tự phân tích và ghi chú như vậy, bạn cũng sẽ tự xác định được việc nào cần thực hiện trước, việc nào thực hiện sau. 

Viết là quá trình tự nhận thức, tự đặt ra câu hỏi và tự trả lời

Viết tự do để giải toả cảm xúc hay tổng hợp vấn đề, viết theo chủ đề nhất định thì đều có quá trình của việc tự nhận thức. Sau đó khi viết xuống, tâm trí mình đồng thời vừa đặt ra các câu hỏi và vừa nghĩ câu trả lời. 

Mình đang gặp vấn đề gì, vấn đề số 1,2,3. Mình cần giải quyết thế nào? Các hướng giải quyết là gì? Những ai liên quan đến vấn đề này? Nếu giải quyết theo hướng A thì sao, hướng B thì sao. Mình đang nghĩ vấn đề theo hướng từ trái qua phải, vậy bây giờ mình nhìn lại theo hướng từ phải qua trái thì sao? 

Lần lượt từng câu hỏi đặt ra, mình sẽ nghĩ câu trả lời và viết tất cả. Kết quả, với từng vấn đề, mình sẽ có bản đánh giá, giải pháp cụ thể. Quá trình tự nhận thức, đặt câu hỏi, tìm câu trả lời này không chỉ giúp ích trong giải quyết các vấn đề cá nhân trong cuộc sống mà là cách để giải quyết các vấn đề trong công việc, tìm giải pháp tăng hiệu quả công việc. 

Nếu như họa sĩ vẽ nên 1 bức tranh từ những đường nét phác họa thì mình sẽ vẽ nên bức tranh tâm trí từ những con chữ. Từng chữ rồi từ, câu và dần dần mình có 1 bài viết, 1 bản giải pháp – mà đối với mình là 1 bức tranh giúp mình có cái nhìn tổng quan nhất về những gì đang chảy trôi trong tâm trí, những vấn đề đang cần xử lý. 

Khi viết, mình tập trung vào vấn đề và những điều mình nghĩ, mọi thứ xung quanh giống như những đốm sao lờ mờ

Trong các bộ phim để diễn tả sự đam mê, hăng say công việc thường có cảnh nhân vật ngồi làm việc, mọi thứ xung quanh cứ chảy trôi với hiệu ứng làm mờ “blur”. Và với mình, khi viết, tập trung vào những điều mình nghĩ, mình giống như chấm sáng trên bầu trời đen nghịt, xung quanh là những đốm sao lờ mờ xung quanh. Đó là trạng thái mình tận hưởng, yêu thích sự tập trung, cặm cụi đặt ra câu hỏi và tìm câu trả lời, để khi ngẩng mặt thoát ánh nhìn khỏi màn hình máy tính, mình cảm thấy ổn hơn, mình biết cần làm gì, và quán cafe chỉ còn lác đác vài người. 

Viết để thấu hiểu và thể hiện rõ ràng thế giới quan của mình  

Quá trình viết như mình có đề cập bên trên, với mình giống như “bóc” từng lớp suy nghĩ. Đôi khi là giống như nhìn mình ở những lớp, những phiên bản khác nhau qua từng câu chữ. Với mình, không dễ dàng để thực sự thấu hiểu bản thân. Có nhiều khi, lòng không muốn nhưng tay vẫn làm, cuối cùng là hối hận, tự trách rằng, tại sao không lắng nghe điều mình muốn. Có lẽ vì thiếu thấu hiểu bản thân. 

Nếu không cố gắng thấu hiểu mình, mình sẽ đưa ra những quyết định lạc lối, không đồng nhất giữa mong muốn và hành động. Và viết tự do hiệu quả để tự tìm hiểu và nhìn thấu những điều mình nghĩ, muốn. 

Nhà triết học người Đức Ludwig Wittgenstein đã có câu nói rất hay: “Giới hạn ngôn ngữ là giới hạn thế giới quan của tôi.” Hay như mình vẫn nghĩ, ngôn từ thể hiện thế giới quan 1 người. Những câu từ mình viết ra, là điều mình nghĩ, là thế giới quan của mình, điều mình muốn thể hiện. Đó cũng là lý do, làm thương hiệu cá nhân qua viết lách, qua làm nội dung thực sự hiệu quả trong truyền tải thế giới quan. 

Thật ra, khi thực hành viết theo hướng tự do, đơn giản chỉ là viết ra suy nghĩ của mình trong vài năm, mình không hề biết đến những lợi ích viết đem lại. 

Mình không hề biết đến mấy nghiên cứu viết lách giúp chữa lành, giải tỏa căng thẳng hay gia tăng sự tập trung. 

Khi nhận ra, lợi ích của viết đối với việc thấu hiểu bản thân và suy nghĩ của chính mình, mình càng muốn viết, muốn tìm hiểu nhiều hơn về viết lách chuyên nghiệp, kỳ vọng chuyện viết có thể thành 1 sự nghiệp. 

Tuy nhiên, trong bối cảnh viết lách, làm nội dung với sự hỗ trợ mạnh mẽ của AI, hay cư dân mạng vẫn nói, viết lách thì ai cũng viết được, mình cũng lo lắng liệu rằng, mình có thể đi bao lâu hay bao xa chỉ với việc viết, làm truyền thông? Mình nghĩ, nhiều bạn làm cùng ngành với mình cũng sẽ có chung lo lắng và suy nghĩ như vậy. 

Gần đây, mình có đọc một vài Blog trên Medium chủ đề cũng về Marketing, viết lách, có nhiều tác giả cho rằng, “nội dung gốc” – những nội dung như mình đang viết, viết từ suy nghĩ, phân tích, trải nghiệm và góc nhìn cá nhân, sẽ không bao giờ bị AI thay thế. Nói cách khác, “nội dung gốc” sẽ ngày càng có giá trị. 

1 điều khác nữa, có xu hướng nho nhỏ trên thị trường viết lách gần đây, đó là phong cách viết “tự nhiên” như kể chuyện, như tự nói với chính mình, chứ không phải viết theo cấu trúc, format này kia. Có lẽ đây sẽ là chủ đề 1 bài viết sắp tới của mình. Hy vọng bạn đón đọc.

Nếu bạn còn đọc đến đây, mình hy vọng câu chữ của mình đâu đó không làm mất thời gian của bạn, đâu đó giúp ích cho bạn khi hứng thú, tìm hiểu về viết lách. Nếu bạn không phiền, bạn để lại bình luận nhé, mình rất muốn được trò chuyện và lắng nghe nhiều hơn.